zaterdag 21 september 2019
Homepage | inheemse vogels | De bizarre evolutie van de kemphaan, levert 3 soorten mannen op !

De bizarre evolutie van de kemphaan, levert 3 soorten mannen op !

Kemphanen zijn fascinerende vogels. Niet alleen om hun uiterlijk, maar vooral ook vanwege hun rijke seksuele geaardheid. Bij de meeste dieren hebben we het gewoon over mannetjes en vrouwtjes. Maar kemphanen laten een verwarrende diversiteit zien: de hen en drie typen haan.
Bovenaan in de pikorde van de drie hanen staat de macho ‘honkman’. Daaronder komt de wat onderdanige ‘satellietman’. De derde soort man staat eigenlijk bezijden de pikorde, want die heeft weliswaar het geslachtsorgaan van een man, maar het uiterlijk van een vrouw. Dit is de ‘faar’, en die doet het met vrouwen én met mannen.

Joop Jukema
Deze vreemde genderdiversiteit van kemphanen komt, voor zover we weten, bij geen enkel ander dier voor. En het heeft heel lang geduurd voordat deze curiositeit werd ontdekt. Het begon zo’n beetje hier bij mij ‘om de hoek’, in Friesland, ruim vijftien jaar geleden. Amateur-ornitholoog Joop Jukema verstond de kunst van het ‘flappen’ van goudplevieren, rosse grutto’s en kemphanen. In grote klapnetten werden (vooral) goudplevieren gevangen. Een luxe exportproduct waar je in steden als Londen en Parijs na goede vangdagen goud mee kon verdienen. Maar sinds de prijs is gezakt en we een wettelijke vogelbescherming kennen in Nederland, doen mensen als Jukema het om de wetenschap te dienen.
Enorme testikels
Jukema heeft onnoemelijk veel kemphanen gezien – ooit waren ze net zo algemeen als nu de ganzen – en hij heeft ze ook heel goed bestudeerd. Zo ontdekte hij soms vrouwtjes die duidelijk groter en zwaarder waren dan wat gewoon was. Later bleek – onder meer in ons onderzoeksinstituut NIOZ op Texel – dat deze vrouwtjes ‘verklede’ mannen zijn. Ze laten zich willig dekken door honkmannen, maar als ze even de kans krijgen paren ze stiekem met vrouwtjes. Bij sectie op zulke ‘faren’ zagen we dat ze zelfs enorme testikels hebben. Ze blijken ook dezelfde seks-chromosomen te hebben als de herkenbare mannetjes.

Uiteindelijk werd met vereende internationale wetenschapskracht vastgesteld hoe en wanneer de basis is gelegd voor deze ‘genderrijkdom’. Het voert te ver om hier in detail te gaan. Maar in het kort: vier en een half miljoen jaar geleden kwam bij één man een forse sliert DNA omgekeerd te liggen. Ogenschijnlijk veranderde er daardoor niets; de volgende generaties bestonden waarschijnlijk nog steeds uit gewone mannen en vrouwen.

Maar dat omgeklapte stuk DNA bleek ‘star’ in plaats van flexibel en daardoor kon zich héél geleidelijk een afwijkende evolutielijn ontwikkelen binnen deze groep mannen.

bron:Vogelbescherming

Bekijk ook

RONDSPRINGENDE KRAANVOGEL (video)

De kraanvogel broedt sinds 2001 in het Fochteloërveen en maakte daarmee zijn comeback in Nederland ...

1 opmerking

  1. De mens heeft ook 3 types mannen
    De Hetero ,de Homo, en de BI ,dus geen verschil

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *